Kwaliteit en Innovatie (KEI)

De wereld van de Rechtspraak zal er over een jaar of vijf anders uitzien. De papieren dossiers hebben plaatsgemaakt voor digitale dossiers en procederen vanaf papier is dan alleen nog mogelijk voor burgers die geen advocaat in de arm hebben genomen. Voor de overige partijen geldt dat digitaal procederen verplicht is. Iedereen krijgt digitaal toegang tot zijn dossier, ook de burger. Die kan via zijn DigiD inloggen en aan de hand van een track and trace systeem zien in welk stadium de procedure zich bevindt. De rechters of raadsheren die de zaak behandelen, zijn ‘eigenaar’ van het dossier. Partijen, ook burgers, kunnen stukken indienen die in het digitale dossier terechtkomen. In de gerechten wordt gewerkt met digitale zittingszalen waar rechters in het digitale dossier kunnen bladeren. In het civiel en bestuursrecht hebben de verschillende en omslachtige procedures, dankzij nieuwe wetgeving, plaatsgemaakt voor een nieuwe, eenvoudige procedure. Ondanks deze uniformering is er nog steeds ruimte voor differentiatie en maatwerk. Een mondelinge behandeling blijft essentieel onderdeel van de procedure. De rechter heeft meer dan in het verleden de regie over een zaak. Ten aanzien van de procesgang naar de kantonrechter wordt binnen KEI een digitale procedure ingericht die partijen in de gelegenheid stelt (gezamenlijk) hun geschil in een beveiligde elektronische omgeving aan de kantonrechter voor te leggen (digitaal procederen volgens art. 96 Rv). Daar waar de rechtspraak/rechter optreedt als toezichthouder wordt de bedrijfsvoering in hoge mate bepaald door grote aantallen en langjarig lopende dossiers. Daarmee is juist dit rechtspraakonderdeel in sterke mate gebaat bij eenvoudigere digitale dossiersystemen. Daarnaast is er binnen het toezicht behoefte aan betere sturings‐ en beleidsinformatie en heeft het tot taak (via registers) informatie beschikbaar te stellen aan derden. KEI zal het proces voor toezichthouder, ketenpartner en belanghebbende (partij, crediteur, afnemer van informatie) volledig digitaal (toegankelijk) maken. Ten aanzien van het strafrecht zullen middels “proeftuinen” alle (onder)delen in de keten uitgeprobeerd en aangepast worden tot het moment dat de digitale ondersteuning geschikt is om landelijk te worden uitgerold. Hoe de digitale toegang en het digitale proces er voor de burgers en professionals er uit komt te zien, is voor het strafrechtsgebied dus nog niet bepaald. Als portaal worden Mijn Zaak en Mijn Werkomgeving ontwikkelt binnen KEI. Mijn Zaak is de voorlopige naam voor de digitale omgeving waarin burgers, de advocatuur en ketenpartners een zaak digitaal kunnen indienen, via een track en trace systeem een zaak kunnen volgen en digitaal kunnen corresponderen met de rechtbank. Mijn Werkomgeving is de digitale omgeving waarin rechtspraakmedewerkers aan een zaak kunnen werken. Binnen KEI worden tevens basisvoorzieningen gerealiseerd, waardoor volledig digitaal werken mogelijk wordt gemaakt. De basisvoorzieningen betreffen het scannen, de digitale handtekening en het digitaal archiveren. De scandienst zorgt ervoor dat stukken die op papier binnenkomen worden gedigitaliseerd en in het verdere proces digitaal kunnen worden afgehandeld. Daarbij wordt aan de eisen van substitutie voldaan, zodat de papieren originelen mogen worden vernietigd. De waarmerk- en tekendienst zorgt ervoor dat stukken op organisatie- of persoonsniveau digitaal kunnen worden ondertekend en daarmee gelijke juridische waarde hebben als hun papieren tegenhangers. De archiefdienst zorgt er uiteindelijk voor dat alle digitale dossiers, nadat ze zijn afgesloten, in een digitaal depot worden opgenomen en beheerd en daar voor bevoegde medewerkers direct opvraagbaar zijn. De nieuwe archiefbeheerorganisatie zorgt er voor dat de bewaartermijnen van de gearchiveerde stukken worden bewaakt en deze stukken tijdig worden vernietigd dan wel overgedragen naar het Nationaal Archief of een Rijks Historisch Centrum. De ondersteunende diensten die worden gerealiseerd, grijpen voor een belangrijk deel in op de bedrijfsvoering en facilitaire zaken. Daarom wordt ervoor gezorgd dat de bedrijfsvoering is betrokken bij de inrichting van deze diensten in de gerechten en op centraal niveau.