De 10 grootste
lopende IT-ontsporingen
van het Rijk

Waarom deze focus op lopende projecten? Omdat een afgerond budget-overschot historie is — er valt niets meer aan te sturen. Een project met status in uitvoering daarentegen is een actueel bestuurlijk signaal: de overschrijding kan nog groeien, de Kamer kan ingrijpen, de opdrachtgever kan bijsturen. Dit is de lijst die de bestuurder van nu aangaat.

Ook opvallend: de top-10 is qua leveranciers juist gespreid. Waar corpus-breed de gebruikelijke consultancy-namen domineren (Capgemini, IBM, Atos), zitten in deze top-10 vooral specialistische niche-leveranciers: verkeerssystemen, defensie-platforms, kustwacht-IT. Budgetontsporing ontstaat dus niet zozeer bij de grote body-shops, maar bij systemen waar domein-specifieke uitvoeringscomplexiteit pas laat zichtbaar wordt.

Wat deze projecten delen: onderraming bij de start. Het merendeel begon met een origineel budget dat achteraf minstens is verdubbeld. Dat zijn geen kleine scope-uitbreidingen — dat is een oorspronkelijke raming die weinig verband houdt met uitvoeringsrealiteit. En het meest verontrustend: voor nog-lopende projecten kan de uiteindelijke overschrijding aan het einde nóg hoger uitvallen dan nu zichtbaar is.

Wie naar het ministerie-patroon kijkt (Infrastructuur en Waterstaat leidt met 3 projecten) ziet vaak dezelfde domeinen terugkeren: grote bedrijfsvoerings-ERP's, burger-gerichte dienstverlening, en stelselwijzigingen. Die drie delen dezelfde karakteristiek — complexe domein-logica die pas onder uitvoering zichtbaar wordt.

De SPEER-les van Defensie (sinds 2005 lopend) is instructief: sommige lopende projecten zijn "te groot om stil te zetten". Hoe langer een project loopt en hoe meer geld erin gaat, hoe moeilijker het wordt om er een streep door te zetten — zelfs als dat de rationele keuze zou zijn. Dat is exact waarom vroege ingreep bij lopende overschrijdingen zoveel meer oplevert dan een post-mortem.