Werkloosheid

De overheid beschermt werknemers tegen de financiële gevolgen van werkloosheid en stimuleert hen het werk te hervatten. Werknemers die hun baan (deels) verliezen kunnen een beroep doen op een tijdelijke uitkering op grond van de Werkloosheidswet (WW); door instrumenten als de sollicitatieplicht, het besluit passende arbeid en inkomstenverrekening stimuleert de overheid terugkeer naar werk. Werklozen die bij instroom in de WW ouder zijn dan 60 jaar en 4 maanden komen na afloop van hun WW-recht in aanmerking voor een uitkering op minimumniveau op grond van de Wet inkomensvoorziening oudere werklozen (IOW). In Caribisch Nederland ontvangen werknemers op grond van de Cessantiawet bij beëindiging van de dienstbetrekking anders dan door eigen schuld een eenmalige uitkering; bij faillissement of surseance neemt de overheid deze verplichting over.

De Minister financiert de begrotingsgefinancierde uitkeringsregelingen en stimuleert met financiële instrumenten initiatieven die bijdragen aan de werking van de arbeidsmarkt; bij premiegefinancierde regelingen regisseert hij. Hij is verantwoordelijk voor de vormgeving en werking van het stelsel van wet- en regelgeving, het niveau van de uitkeringen, het borgen van het activerend karakter van de regelingen, de sturing van en het toezicht op de uitvoering door UWV en de eigen uitvoering binnen de Rijksdienst Caribisch Nederland. De Minister van Financiën is primair verantwoordelijk voor de fiscale wet- en regelgeving; bij inzet van fiscale instrumenten voor het werkloosheidsbeleid is de Minister van SZW medeverantwoordelijk.

Het kabinet hervormt de arbeidsmarktinfrastructuur met als doel structureel versterken van publiek-private samenwerking en dienstverlening in de 35 arbeidsmarktregio's, onder meer via de vorming van 35 Werkcentra; 2025 is een transitiejaar richting de nieuwe situatie per 1 januari 2026. Conform het hoofdlijnenakkoord wordt op de WW bezuinigd; varianten zoals het verlengen van de opzegtermijn gecombineerd met een poortwachterstoets WW bij UWV en/of een verkorting van de WW-duur tot 18 maanden worden verder uitgewerkt, samen met vereenvoudigingsopties. Er loopt een meerjarig onderzoek naar de werking van de sollicitatieplicht (eerste tussentijdse resultaten medio 2027). Voor pgb-dienstverleners wordt een wetsvoorstel voorbereid dat wet- en regelgeving in lijn brengt met de CRvB-uitspraak van 2023, met beoogde inwerkingtreding 1 januari 2026. In Caribisch Nederland wordt de premie Cessantia met 0,1 procentpunt verhoogd en wordt een werkloosheidsvoorziening voorbereid.