32 rechterlijke instanties.
De derde staatsmacht.
De Nederlandse rechterlijke macht bestaat uit twee onderdelen: de zittende magistratuur (ZM — rechters in de rechtbanken, hoven en de Hoge Raad) en de staande magistratuur (SM — officieren van justitie in het Openbaar Ministerie). Financiering loopt via hoofdstuk VI van de Rijksbegroting (JenV), maar operationeel zijn alle instanties strikt onafhankelijk.
Het Openbaar Ministerie (OM) vervolgt strafbare feiten namens de Staat. Gezaghebbend over politie-opsporing. Circa 5.600 FTE verdeeld over 10 arrondissementsparketten + Landelijk Parket + Functioneel Parket + Parket-Generaal.
Koepelorganisatie van de 11 rechtbanken en 4 gerechtshoven. Verantwoordelijk voor bedrijfsvoering, ICT, budgetonderhandeling met JenV en kwaliteitsbewaking. Bestuur telt maximaal vijf leden, door de Kroon benoemd op voordracht van JenV.
Bestuursrechtelijk hoger-beroepscollege in sociale-zekerheidszaken, ambtenarenrecht en studiefinanciering. Laatste rechtelijke instantie in dat domein — geen cassatie.
Bestuursrechtelijk hoger-beroepscollege in zaken rond het sociaal-economisch bestuursrecht — mededinging (ACM), financieel toezicht (AFM, DNB), landbouw, GMO, accountancy.
Hoger-beroepsrechter voor civiele en strafzaken uit de rechtbanken Amsterdam en Noord-Holland. Ressort omvat ook Schiphol.
Grootste gerechtshof (oppervlakte). Hoger beroep voor rechtbanken Gelderland, Overijssel, Midden-Nederland, Noord-Nederland. Twee hoofdzittingsplaatsen.
Hoger-beroepsrechter voor civiele en strafzaken uit rechtbanken Oost-Brabant, Zeeland-West-Brabant en Limburg.
Hoger-beroepsrechter voor civiele en strafzaken uit de rechtbanken Den Haag en Rotterdam. Behandelt tevens internationale zaken uit het cassatievoordeel.
Hoogste rechter in civiele, straf- en belastingzaken. Cassatie: alleen rechtsvragen, geen feitenbeoordeling. Gevestigd in Den Haag. Valt niet onder de Raad voor de rechtspraak — heeft eigen begrotingsartikel.
Eerste-aanleg rechtbank voor het arrondissement Amsterdam. Behandelt o.m. veel financieel-economisch strafrecht (witwassen, cybercrime) en grote civiele zaken.
Rechtbank voor het arrondissement Den Haag. Behandelt — uniek in Nederland — alle asiel- en vreemdelingenzaken van de IND (landelijke bevoegdheid).
Rechtbank voor Utrecht + Flevoland (Lelystad). Zittingsplaatsen in Utrecht, Amersfoort, Almere, Lelystad.
Rechtbank voor Noord-Holland (exclusief Amsterdam). Zittingsplaats Haarlem en Alkmaar.
Rechtbank voor Drenthe, Friesland en Groningen. Zittingsplaatsen Leeuwarden, Groningen, Assen.
Rechtbank voor het oosten van Noord-Brabant. Zittingsplaatsen 's-Hertogenbosch, Eindhoven.
Rechtbank voor het arrondissement Rotterdam. Gespecialiseerd in maritiem recht, scheepvaartzaken en havengerelateerde delicten.
Rechtbank voor Zeeland en west-Noord-Brabant. Zittingsplaatsen Breda, Middelburg.
OM-parket Amsterdam — vervolgt strafzaken bij rechtbank Amsterdam. Bekend om zware strafzaken en witwaszaken.
OM-parket Midden-Nederland — vervolgt strafzaken bij rechtbank Midden-Nederland (Utrecht, Flevoland).
OM-parket Noord-Holland — vervolgt strafzaken bij rechtbank Noord-Holland.
OM-parket Noord-Nederland — vervolgt strafzaken bij rechtbank Noord-Nederland.
OM-parket Oost-Brabant — vervolgt strafzaken bij rechtbank Oost-Brabant.
OM-parket Oost-Nederland — vervolgt strafzaken bij rechtbanken Gelderland en Overijssel.
OM-parket Rotterdam — vervolgt strafzaken bij rechtbank Rotterdam. Behandelt veel haven-gerelateerde drugszaken.
OM-parket Zeeland-West-Brabant — vervolgt strafzaken bij rechtbank Zeeland-West-Brabant.
Gespecialiseerd parket voor fraude, milieudelicten en economische criminaliteit. Werkt nauw samen met FIOD, NVWA-IOD en ILT-IOD.
Gespecialiseerd parket voor internationale/nationale zware criminaliteit — georganiseerde drugscriminaliteit, terrorisme, mensenhandel, cybercrime. Werkt landelijk, niet gebonden aan een arrondissement.
Bron: rechtspraak.nl, om.nl, hogeraad.nl. De Hoge Raad valt buiten de RvR-koepel — grondwettelijk verankerde onafhankelijkheid met eigen begrotingsartikel.