Onderzoeksinstituten.
Wie levert de feiten?
De planbureaus (CPB, SCP, PBL), kennisinstituten (CBS, RIVM, KNMI), toegepaste-onderzoek-organisaties (TNO, Deltares, WR) en adviesraden (WRR, SER) leveren de feiten en adviezen waar beleid op wordt gebaseerd. Samen 16.843 FTE en €3.6 mrd aan jaarbudget.
Onderzoek voor de Rijksoverheid loopt via vijf typen organisaties — elk met eigen juridische vorm en financieringsmodel. Planbureaus vallen formeel binnen een ministerie maar zijn onafhankelijk in taakvervulling; RTO's zijn private stichtingen met institutionele Rijksbijdrage.
Toegepast wetenschappelijk onderzoek — energie, defensie, ICT, gezondheid. Grootste RTO van Nederland.
Agri, voedsel, natuur, visserij-onderzoek. Onderdeel Wageningen University & Research.
Infectieziekten, milieu-onderzoek, voeding, gezondheid. Coronamonitoring, vaccinatieprogramma, stikstof-metingen.
Officiële statistieken — CPI, BBP, bevolking, arbeidsmarkt, begrotingen. ZBO met wettelijke onafhankelijkheid.
Genootschap + 15 wetenschappelijke instituten (Huygens, NIOD, Meertens, NIOZ). Advies aan Rijk over wetenschap.
Water en ondergrond. Waterveiligheid, zeespiegelstijging, klimaatadaptatie.
Luchtvaart en ruimtevaart — veiligheid, duurzaamheid, simulatie.
Belangrijkste wetenschapsfinancier — grants aan universiteiten (Veni/Vidi/Vici), NWO-instituten.
Weer, klimaat, seismologie. KNMI-scenario's voor klimaat, waarschuwingen bij extreem weer.
Maritiem onderzoek — scheepshydrodynamica, offshore, autonome scheepvaart.
Milieu, natuur, klimaat en ruimte. Klimaat- en Energieverkenning (KEV), stikstof-analyses.
Economische analyses, verkiezings-doorrekeningen, MKB-studies. Onafhankelijk in taakvervulling, formeel dienstonderdeel EZK.
Polder-adviesorgaan — werkgevers + werknemers + Kroonleden. Advies over arbeidsmarkt, pensioenen, Europa.
Maatschappelijk onderzoek — welzijn, armoede, integratie, sociale cohesie. Sinds 1973.
Onderzoek naar maatschappelijke impact van wetenschap en technologie. Onder KNAW.
Onafhankelijke analyses over mobiliteit en transport voor het ministerie IenW.
Strategische adviezen aan regering over lange-termijn vraagstukken — klimaat, migratie, AI, democratie.
Advies over zorg, welzijn en samenleving aan VWS.
Strategisch advies over fysieke leefomgeving, mobiliteit, wonen, water.
Dienstonderdelen (CPB, SCP, PBL, KiM) en adviesraden (WRR, SER, Rli, RVS, Onderwijsraad) worden volledig gefinancierd uit de begroting van hun vakdepartement. Hun hele jaarbudget = Rijksbijdrage.
Agentschappen (RIVM, KNMI) en institutionele ZBO's (CBS, NWO, KNAW) krijgen een vaste eigenaarsbijdrage plus opdrachten van andere Rijksdepartementen. Bv. KNMI: €52M bijdrage IenW + €26M opbrengsten (incl. RWS, BZK). Ook al komt veel via "opdrachten", de eindfinanciering is meestal het Rijk.
TNO, Deltares, WR, MARIN, NLR zijn private stichtingen met een wettelijke TO2-institutionele Rijksbijdrage (~30% van omzet). De rest komt uit contract-onderzoek voor bedrijven, EU-programma's (Horizon), en buitenlandse klanten.
"Rijksbijdrage" in de tabel betekent vaste basisfinanciering — de bijdrage moederdepartement bij agentschappen, de institutionele TO2 bij RTO's, het volledige budget bij dienstonderdelen en adviesraden. Tijdelijke project-opdrachten vanuit andere Rijksonderdelen (RIVM €380M, KNMI €26M, universitaire NWO-grants) zijn niet meegeteld omdat ze per jaar fluctueren.